25.06.2019 13:10

Gmina bez smogu?

41
Przedstawiamy podsumowanie konsultacji programów antysmogowych, wraz z informacją o działaniach urzędu wynikających z konsultacji.

Czy zwalczymy „niską emisję” z pieców węglowych w naszej gminie w ciągu tej kadencji? Wszystko wskazuje na to, że mamy duże szanse. Co robimy teraz, aby osiągnąć ten cel?

W 2018 roku zrobiono pierwszy krok w zwalczaniu smogu

1Realizujemy program wymiany pieców na paliwa stałe na te o lepszych parametrach ekologicznych, czyli na gaz. Program PONE (Program Ograniczenia Niskiej Emisji) dla gminy Michałowice, uchwalony 15 lutego 2019 r., zakładał na lata 2018–2024 realizację wymiany 41 pieców rocznie. W roku 2019 mamy szanse na realizację 150% planu!
Dzięki przeprowadzonej przez urząd skutecznej akcji informacyjnej programem zainteresowało się bardzo wielu mieszkańców. W terminie wpłynęło 68 wniosków o dofinansowanie wymiany pieca. Dotychczas podpisanych zostało 45 umów, a ich wartość wyczerpała zarezerwowaną w budżecie na rok 2019 kwotę 315 tys. zł.  Z pozostałych wniosków aż 17 spełnia kryteria. Stwierdzenie, że naszej społeczności zależy na jak najszybszej eliminacji pieców na paliwo węglowe, jest zatem jak najbardziej prawdziwe.
W czasie zwołanej między innymi z tego powodu sesji nadzwyczajnej Rada Gminy uchwaliła dodatkowy budżet dla programu wymiany pieców w kwocie 119 tys. zł, tak aby wszyscy, którzy złożyli poprawny wniosek, mogli w tym roku skorzystać z gminnego programu, czego rezultatem będzie mniej smogu aż o 62 „kominy”.

tabela

 

Teraz czas na kolejne kroki

2Dodatkowo przygotowane zostały dwa nowe programy, które zmierzają do realizacji hasła „Gmina bez smogu”.
Pierwszy program skierowany jest do osób, które chcą skorzystać z szerszego dofinansowania niż tylko to, które zapewnia program wymiany pieców realizowany w oparciu o dofinansowanie z budżetu gminy Michałowice, np. ze środków NFOŚ czy rządowego Programu „Czyste Powietrze”. Wraz z dwoma innymi samorządami (Sulejówkiem i Piastowem) opracowujemy program umożliwiający mieszkańcom skorzystanie z usług konsultacyjnych i doradczych prowadzonych przez wyłonioną w przetargu firmę. Zadaniem tejże firmy będzie dobranie najbardziej efektywnego programu ograniczającego niską emisję dla ubiegającego się o dofinansowanie mieszkańca danej gminy, pomoc w poprawnym wypełnieniu wniosków dotacyjnych oraz w rozliczeniu wniosku po zakończeniu termomodernizacji. Wynagrodzenie za usługę planujemy opłacić z budżetu gminy na zasadzie success fee, tzn. po skutecznym rozliczeniu dotacji.
Usługa ma dotyczyć trzech obszarów:
wymiany pieców na paliwa stałe na kotły gazowe spełniające wymagania ekoprojektu;
termoizolacji przegród budowlanych, tj. wymiany stolarki okiennej i drzwiowej, izolacji ścian, stropów i dachu;
instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE), w tym ogniw fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, rekuperacji, pomp ciepła, gruntowych wymienników temperatury/ciepła (GWT/GWC) itp.
Drugi program – Lokalny Program Osłonowy „Przyjazne ciepło” – może objąć osoby, które zdecydują się na trwałą wymianę ogrzewania opartego na paliwie stałym na ogrzewanie gazowe lub inne systemy ekologiczne i w związku z tym będą ponosić zwiększone koszty grzewcze lokalu mieszkalnego, a których sytuacja materialna powstrzymuje przed dokonaniem modernizacji pieców. Planowana pomoc ma mieć formę zasiłku celowego (dopłata do wyższych kosztów ogrzewania gazowego), udzielanego ze środków gminy na podstawie ustawy o pomocy społecznej, z zastosowaniem kryteriów dochodowych przyjmowanych dla innych programów socjalnych realizowanych w gminie. O wsparcie będą się mogli ubiegać mieszkańcy, którzy dokonają wymiany ogrzewania w ramach gminnego programu wymiany pieców, innych programów dotacyjnych, np. „Czyste Powietrze”, lub ze środków własnych. Co ważne, o dotację będą mogli ubiegać się także mieszkańcy, którzy już dokonali wymiany pieca w latach 2018–2019.

Konsultacje społeczne

Oba programy były przedmiotem czerwcowych konsultacji społecznych, na które zaproszeni zostali mieszkańcy gminy za pośrednictwem strony internetowej, portali społecznościowych oraz informacji zamieszczonych na tablicach ogłoszeń. W czasie spotkania konsultacyjnego poruszono kwestie dotyczące różnych możliwości obniżania „niskiej emisji” w gminie, pod dyskusję podano dużo pomysłów, które były spisywane na bieżąco przez pracowników urzędu. Spotkanie było owocne i niezwykle żywe. Dało ono możliwość spojrzenia na problem smogu w gminie z punktu widzenia mieszkańców. Pracownicy gminy równolegle przy trzech stolikach spisywali sugestie w trzech grupach tematycznych:
OZE – odnawialne źródła energii,
LPO – Lokalny Program Osłonowy,
SMOG.
Najbardziej ożywione dyskusje były prowadzone przy stoliku poświęconym odnawialnym źródłom energii. Szeroką dyskusję prowadzono też w ramach stolika SMOG na temat różnych  form walki  z tym zjawiskiem: transport niskoemisyjny, kontrole/kary, dron, czujniki. Zwrócono też uwagę na konieczność opracowania polityki prowadzenia edukacji ekologicznej w gminie. Dużo uwagi poświęcono także temu, iż prawidłowe mierzenie, przedstawianie i interpretowanie wyników pomiaru jakości powietrza jest bardzo trudnym zadaniem. Wynik pracy dla poszczególnych stolików tematycznych zamieszczamy w tabeli obok.
3Po spotkaniu powstała propozycja utworzenia gminnej rady antysmogowej. Zaproszenia do Rady „Gmina bez Smogu” zostały skierowane do mieszkańców oraz wszystkich radnych (listę członków rady zamieszczamy na sąsiedniej stronie). Udział w radzie jest społeczny, a głos doradczy i konsultacyjny należy do wójta. Wszystkim osobom, które zgłosiły się do rady, bardzo dziękujemy.

Skład rady „Gmina bez smogu”

Urszula Allam-Pełka, Joanna Chilarska, Grażyna Ginalska, Michał Gondzik, Wojciech Grzeniewski, Jarosław Hirny-Budka, Daniel Kowalski, Tomasz Łoziński, Andrzej Łuszczyński, Kazimierz Michalewicz, Małgorzata Pietrusiak, Maciej Polarczyk, Iwona Radzimirska, Joanna Wysocka-Sawczuk

 


4Urząd gminy szuka najlepszych rozwiązań monitorowania jakości powietrza w gminie. Ponieważ można pozyskać fundusze zewnętrzne na czujniki jakości powietrza, w tym urządzenia zamontowane na dronach, pracujemy nad najefektywniejszym sposobem wykorzystania takich dofinasowań. Rozważany jest zakup mobilnej stacji monitorowania powietrza i narzędzi do informowania o wynikach pomiarów. Nadrzędnym celem jest pozyskanie wiarygodnych danych na temat smogu na terenie naszej gminy, jak również zidentyfikowanie najważniejszych jego źródeł i przyczyn.  

 

Skutecznie rozwijamy inne projekty związane z ograniczeniem „niskiej emisji”

5Opracujemy strategię elektromobilności – Referat Funduszy Zewnętrznych pozyskał środki na ten cel z programu „GEPARD II – transport niskoemisyjny” w wysokości 50 tys. złotych. Przeznaczymy je w całości na opracowanie strategii elektromobilności – dokumentu, który będzie określał politykę transportową gminy, uwzględniającą zidentyfikowane potrzeby mieszkańców, i stworzy dogodne warunki dla rozwoju elektromobilności, a także zwiększenia udziału wykorzystywania paliw alternatywnych w transporcie na terenie gminy.   
6Powstaną nowe ścieżki rowerowe. W ramach projektu dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014–2020 powstanie nowa trasa rowerowa o dł. 2,6 km wzdłuż rzeki Raszynki (po jej północnej stronie) – od alei Powstańców Warszawy w Regułach do ul. Kasztanowej w Michałowicach. W lipcu rozpoczęliśmy modernizację drogi rowerowej wzdłuż alei Topolowej (od komisariatu policji do ul. Szkolnej w Michałowicach – 1,5 km). Po modernizacji odcinek ten będzie pełnił funkcję ciągu pieszo-rowerowego, przy czym ruch rowerowy będzie odseparowany od ruchu pieszego. Ścieżka zyska także nowe oświetlenie, które powstanie także wzdłuż ścieżki rowerowej biegnącej wzdłuż alei Powstańców Warszawy w Regułach i ul. Pęcickiej w Pęcicach. Rozpoczęło się również projektowanie brakującego odcinka ścieżki rowerowej wzdłuż ulicy Topolowej, między ulicą Szkolną i Kolejową.
7Promujemy jazdę niskoemisyjnymi środkami transportu, takimi jak rowery i samochody elektryczne i hybrydowe. W lipcu razem z olimpijczykami Mieczysławem Nowickim i Tadeuszem Mytnikiem w ramach projektu „Rowerem po Zdrowie” szczególnie promowaliśmy transport rowerowy. 14 lipca dwie liczne grupy rowerowe wystartowały z Michałowic (ok. 50 osób) oraz z Komorowa
(150–200 osób – rodzin z dziećmi i seniorów) w ramach promocji tego środka lokomocji. Przygotowujemy się również do uruchomienia w sierpniu pilotażowego carsharingu  z firmą Panek.

Pytanie Odpowiedzi i proponowane rozwiązania
Co powinniśmy zmienić lub w programie wsparcia mieszkańców przez firmę zewnętrzną?
  • Opracować jasne zasady rozliczania firmy konsultingowej
  • Przeprowadzić szczegółowe szacowania kosztów działalności firmy
  • Zrewidować pomysł na wynagradzenie firmy, czy 1000 zł to wystarczająca kwota
  • Poprawić komunikację działań urzędu do społeczności gminy
  • Szczegółowo wyjaśnić proces obsługi potencjalnego beneficjenta przez zewnętrzną firmę
  • Do umowy z firmą kosnultingową wprowadzić mechanizm sprzężenia zwrotnego, by wynagrodzenie było uzależnione również na podstawie ewaluacji firmy przez mieszkańców
  • Dopisać do zadań firmy wyszukiwanie dobrych dostawców paliwa gazowego
  • Uwzględnć rabaty firm takich jak PGNiG promujących przyłączenie do sieci gazowej
  • Wykorzystać informację z firmy odbierającej śmieci, kto w sezonie grzewczym oddaje popiół
Co powinniśmy zmienić lub poprawić w Lokalnym Programie Osłonowym?
  • Policzyć wszystkie koszty związane z konwersją na paliwo gazowe, w tym koszty związane z przeglądami okresowymi kotła
  • Dodać informację kto będzie płacił różnicę w cenie gazu po zakończeniu programu
  • Dodać informacje ile program ma trwać
  • W każdej sytuacji rozważyć, czy w przypadku braku sieci gazowej dobrą alternatywą nie byłoby ogrzewanie elektryczne
  • Zadecydować jak podzielić te koszty między gminę i użytkownika końcowego korzystającego z pomocy gminy
  • By uniknąć nadużyć, to gmina powinna płacić fakturę za gaz, a nie zwracać pieniądze na wskazane konto
  • Rozważyć zmianę formy rozliczenia ze współczynników dopłat na różnicę  w cenie za kWh energii między węglem, a paliwem gazowym
Jakie działania powinien podjąć Urząd Gminy Michałowice w kwestii walki ze smogiem?
  • Wdrożyć procedury karania „trucicieli”
  • Wymagać faktur za paliwo w sytuacji podejrzeń o używanie paliwa złej jakości
  • Zlecić kompleksową analizę rozwiązań prawnych możliwych do wdrożenia na terenie gminy.
  • Wystąpić do władz państwowych o poprawę prawa, a także lobbować w sejmie zmiany w prawie.
  • Aktywnie edukować mieszkańców, zarówno w kwestii działań antysmogowych, jak i działań związanych z przełączeniem się na OZE
  • Myć ulice, by zmniejszać smog komunikacyjny,
  • Promować niskoemisyjny transport, np. autobusu elektryczny i rowery
  • Przygotować i rozpropagować długoterminową strategię gminy w zakresie działań antysmogowych
  • Nawiązać współpracę z Instytutem Ochrony Środowiska i wprowadzić na terenie gminy program badawczy, a także pilotażowy program monitoringu paliw
  • Rozważyć stworzenie mapy trucicieli (kopcących kominów) jako metodywalki z „opornymi” przez piętnowanie konkretnych posesji
  • Opracować kompleksowy program działań w oparciu o inwentaryzację emisji
Jakie rodzaje OZE, które powinna wspierać Gmina?
  • Gmina powinna promować wszystkie odnawialne źródła energii
  • Rozważyć rozwiązania kompleksowe, jak fotowoltaika na budynkach gminnych, połączona z kogeneracja energii elektrycznej, np. za pomocą małego bloku gazowego
Jakich form pomocy oczekują mieszkańcy?
  • Jasnej komunikacji zamiarów i strategii gminy w zakresie wspierania OZE i walki ze smogiem
  • Poprawy efektywności kontroli „kopcących kominów”, a także skuteczności w egzekwowaniu kar administracyjnych
Czy zasadnym jest zakup czujników, drona i stacji pomiarowych?
  • Usunięcie białych plam z mapy jakości powietrza w gminie poprzez zainstalowanie czujników w Sokołowie, Pęcicach i Regułach jest konieczne
  • Warto przygotować aplikację gminną na smartfony, która będzie informować o jakości powietrza i alarmować gdy zostaną przekroczone normy
  • Zakup drona z aparaturą pomiarową, jako narzędzia do skutecznego dyscyplinowania „trucicieli”, którzy widząc, że prowadzone są pomiary jakości powietrza będą bardziej uważać na to czym palą
  • Oprócz drona uruchmić mobilną stację kontroli jakości powietrza na samochodzie, a także wyposażyć policję w samochód z czujnikiem do kontroli spalin
  • Jeden z uczestników jednoznacznie krytykował pomysł zakupu drona i czujników, jako nieuzasadniony ekonomicznie.Zdaniem tej osoby zakup jest  nieuzasadniony merytorycznie, rozważane czujniki nie dają miarodajnych wyników, jedynym akceptowalnym rozwiązaniem są mierniki ceretyfikowane, w przypadku drona,racjonalna jest jedynie kontrola wizualna, koszt drona z aparaturą pomiarową jest niewspółmierny do efektów.
  • Rozważyć  podpisanie umowy z certyfikowaną jednostkaną usługi monitorowania jakości powietrza, zamiast własnych czujników
Co jest największą przeszkodą lub obawą przed wymianą pieca?
  • Problemy jakie stwarza wymiana pieca (konieczność koordynowania wieloetapowej operacji),
  • Obawa przed zmianą, obawa przed koniecznością zapoznania się z nową technologią
  • Brak przyłącza gazowego, duży koszt instalacji wewnątrz budynku, zwłaszcza gdy ogrzewanie węglem nie jest ogrzewaniem centralnym
  • Większy koszt eksploatacji pieca gazowego, zarówno w kontekście kosztów paliwa jak i przeglądów oraz ewentualnych napraw
Czy warto uruchomić smogowy numer alarmowy?
  • Oddzielny telefon może zostać potraktowany jako zachęta do donosicielstwa, lepiej więc podać numer telefonu właściwego wydziału w gminie
  • Na taki telefon można zgłaszać propozycje rozwiązania problemów z zatruwaniem środowiska dopasowane dla konkretnych osób
  • Warto udostępnić wszelkie kanały komunikacji (www, aplikacja,nr  tel.) pozwalające na identyfikację trucicieli. Kontakt interwencyjny może dotyczyć wszelkich nieprawidłowości środowiskowych.
Jaki powinien być katalog działań, które powinien podejmować urząd w walce ze smogiem?
  • Gmina powinna włączyć się do programu badawczego w ramach programu LIFE (UE), aby opracować modele matematyczne skażenia powietrza
  • Rozpocząć współpracę to IOŚ
  • Uruchomić stację monitorowania powietrza
  • Przygotować publikację na łamach Biuletynu Informacyjnego „historii sukcesu” osób, które zdecydowały się na inwestycję w odnawialne źródła energii
  • Edukować młodzież w szkołach, a mieszkańców poprzez instytucje gminne takie jak biblioteki i świetlice
  • Wystawić „urny na dobre pomysły” w instytucjach gminnych – Urzędzie, bibliotekach i szkołach
  • Inwentaryzacja żródeł emisji,, kompleksowy program redukcji emisji w oparciu o kalkulację kosztów vs efekty
  • Opracowanie planu działań w oparciu o inwentaryzację emisji, ocenę obszarów priorytetowych, analizę potencjalnych scenariuszy ,efektywność kosztową

 

Jakie są priorytety działań UG w kwestii walki ze smogiem ?
  • Jak najszybsze wdrażanie pomysłów na walkę ze smogiem
  • Warto przeznaczyć wyższe środki na wymianę pieców
  • Uruchomić monitoring tam, gdzie obecnie nie ma danych na temat jakości powietrza w gminie
Jak oceniają Państwo dotychczasowe działania Gminy w zakresie walki ze smogiem?
  • Większość uczestników oceniała działania gminy dobrze, zdecydowanie krytycznie oceniane jest tempo, które zdaniem osób biorących udział w spotkaniu konsultacyjnym powinno być znacznie szybsze.
  • Jedna osoba jednoznacznie krytykowała działania gminy za brak kompleksowego planu działań, wykraczającego poza wymianę pieców. Niejasność czy działania mają ograniczyć smog czy zmiany klimatu.

Jeśli macie Państwo jakieś dalsze uwagi do powyższych zagadnień prosimy o wpisywanie ich poniżej

* - pola wymagane

Autor: Wójt gminy Małgorzata Pachecka
Opublikowany przez: Marcin Bójko